BHP w zakładzie produkcyjnym — które strefy wymagają fizycznych zabezpieczeń i czym je wykonać

Obowiązek zapewnienia pracownikom bezpiecznych warunków pracy to wymóg prawny uregulowany na kilku poziomach. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów BHP, Dyrektywa Maszynowa 2006/42/WE oraz art. 215–216 Kodeksu pracy definiują minimalne wymagania dotyczące zabezpieczeń w zakładach produkcyjnych. Fizyczne bariery ochronne — wygrodzenia, osłony maszyn, ekrany separujące strefy — to wymóg weryfikowany przez Państwową Inspekcję Pracy, nie opcja.

Strefy wymagające fizycznych barier — przegląd

Przepisy nakazują identyfikację stref niebezpiecznych i dostosowanie środków ochronnych do charakteru konkretnego zagrożenia. W praktyce wyróżnia się kilka kategorii miejsc, w których fizyczna bariera jest wymogiem pierwszoplanowym, a nie uzupełnieniem innych środków ochrony.

Strefa pracy maszyn i urządzeń

Rozporządzenie ws. ogólnych przepisów BHP wymaga, żeby elementy ruchome maszyn stwarzające zagrożenie były osłonięte do wysokości co najmniej 2,5 m od poziomu podłogi. Dotyczy to pasów transmisyjnych, łańcuchów, kół zębatych, obracających się wałków i innych elementów napędowych grożących urazem przy przypadkowym kontakcie.

Co istotne — przepisy wprost dopuszczają stosowanie osłon niepełnych — wykonanych z siatki, blachy perforowanej lub prętów — pod warunkiem zachowania odpowiednich odległości bezpieczeństwa. Te odległości precyzuje norma PN-EN ISO 13857: otwór o boku 20 mm umożliwia sięganie na odległość 850 mm, co bezpośrednio wyznacza wymagany odsuw osłony od chronionego elementu.

Obszary transportu wewnętrznego i magazynowania

Trasy wózków widłowych, przenośników taśmowych i suwnic wymagają fizycznego oddzielenia od stref pieszych i stanowisk roboczych. Siatki metalowe i przegrody ze siatek zgrzewanych są tu najczęstszym rozwiązaniem: wytrzymują uderzenie wózkiem, umożliwiają obserwację przestrzeni po drugiej stronie i można je modyfikować przy zmianie układu hali.

Instalacje elektryczne i energetyczne

Rozdzielnie elektryczne i instalacje wysokiego napięcia wymagają wygrodzenia uniemożliwiającego osobom nieupoważnionym dostęp do elementów pod napięciem. Przepisy elektroenergetyczne precyzują minimalne odległości od urządzeń i parametry fizyczne przegród. Wygrodzenie rozdzielni musi zachować właściwości ochronne przez wiele lat bez potrzeby wymiany — trwałość jest tu równie ważna, jak wytrzymałość mechaniczna.

Czym wykonać zabezpieczenia — materiały i ich dobór

Wybór materiału na fizyczne zabezpieczenia musi uwzględniać jednocześnie wymagany poziom ochrony, warunki środowiskowe (wilgoć, temperatura, agresywność chemiczna), wymagania dotyczące widoczności i wentylacji oraz koszt eksploatacji.

Siatki metalowe — zgrzewane lub plecione — spełniają wymagania w większości tych kategorii jednocześnie. Siatka zgrzewana lepiej sprawdza się w trwałych przegrodach, pleciona tam, gdzie wymagana jest odporność na drgania lub niestandardowy kształt.

Do zastosowań ochronnych siatki metalowe dostępne są w stali czarnej, ocynkowanej lub nierdzewnej — dobór zależy od warunków środowiskowych w danej strefie zakładu. Stal ocynkowana sprawdzi się w większości hal o standardowej wilgotności; stal nierdzewna jest koniecznością tam, gdzie obecne są media agresywne lub wymagana jest wysoka odporność na korozję. Szczegółowy dobór parametrów znajdziesz na stronie siatki metalowe https://metalex.gliwice.pl/oferta/siatki-metalowe.

W doborze odpowiednich parametrów — rodzaju splotu, rozmiaru oczka i gatunku stali — doradzi producent siatek metalowych https://metalex.gliwice.pl/ z wieloletnim doświadczeniem w dostawach dla przemysłu, w tym w przypadkach wymagających zgodności z normą PN-EN ISO 13857.

Fizyczne zabezpieczenia stref niebezpiecznych to inwestycja zwracająca się szybko — nie tylko w postaci uniknięcia wypadków i kar inspekcji, ale też w postaci porządku operacyjnego: jasno wygrodzony zakład to zakład, w którym ludzie i maszyny funkcjonują przewidywalnie.